|
 |
|
เกณฑ์สำนักการจัดการภาครัฐแนวใหม่ (New Public Management : NPM)
การบริหารงานภาครัฐ(Public administration) ในอดีตมีลักษณะโครงสร้างใหญ่ เทอะทะ
ความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างส่วนต่างๆ ถูกกำกับด้วยสายการบังคับบัญชาที่ไม่มีประสิทธิภาพ
การให้บริการสาธารณะไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้ ดังนั้นจึงมี
ความคิดที่จะเปลี่ยนแปลงการบริหารงานภาครัฐอันนำไปสู่แนวคิดเรื่องการจัดการภาครัฐแนวใหม่
(New Public Management : NPM) ซึ่งแนวคิดนี้มีวิวัฒนาการมาตั้งแต่กลางทศวรรษที่ 1960
และมีอิทธิพลต่อการปฏิรูปการให้บริการภาครัฐในหลายประเทศ โดยเฉพาะประเทศในกลุ่ม
OECD (ประเทศในกลุ่มพัฒนาแล้ว) เช่นประเทศสหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย
นิวซีแลนด์ ฯลฯ ซึ่งรวมถึงการปฏิรูประบบราชการของประเทศไทย
ลักษณะของการเปลี่ยนแปลงที่มีต่อการปฏิรูปการให้บริการภาครัฐ
การจัดการภาครัฐแนวใหม่มีอิทธิพลต่อการปฏิรูปการให้บริการภาครัฐในประเทศต่างๆ ใน
3 4 ทศวรรษ ที่ผ่านมา ลักษณะของการเปลี่ยนแปลงคือ
1. การให้บริการของรัฐให้ความสนใจนำเครื่องมือคือการบริหารงานของภาคเอกชนมา
ประยุกต์ใช้ ทำให้การบริหารงานภาครัฐให้ความสำคัญต่อประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้ยัง
เปลี่ยนบทบาทของผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานภาครัฐเป็น ผู้จัดการ (Manager) อันทำให้
ผู้ปฏิบัติงานมีบทบาท ความรับผิดชอบชัดเจน มีอำนาจในการตัดสินใจและต้องได้รับการประเมิน
ที่เข้มข้นขึ้น
2. บทบาทการให้บริการสาธารณะแก่ประชาชนเปลี่ยนไป จากเดิมที่มีความเป็นอิสระและ
เป็นตัวของตัวเองในการจัดทำนโยบายสาธารณะหรือให้บริการสาธารณะแก่ประชาชน เปลี่ยนเป็น
ให้ความสำคัญกับบทบาทของภาคสังคม (Society) มากขึ้น ส่งผลให้การจัดทำหรือให้บริการของ
ภาครัฐมีความชอบธรรม ถูกควบคุมและรับผิดชอบต่อภาคสังคมมากขึ้น
3. โครงสร้างของระบบราชการจากที่มีลักษณะใหญ่โตและรวมศูนย์ (Centralized)
เปลี่ยนเป็นการมุ่งเน้นกระจายอำนาจ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะหน่วยงานภาครัฐต้องให้ความสำคัญกับ
ภาคประชาสังคม (Civil society) เพิ่มมากขึ้น จึงอาศัยกลไกในระดับท้องถิ่นที่มีความใกล้ชิดกับ
ประชาชน หรือหน่วยงานอิสระภายใต้การกำกับ (Quasi-autonomous organization) ซึ่งมีความ
ยืดหยุ่น และมีความเป็นระบบราชการน้อยกว่า
Christopher Hood อธิบายเพิ่มเติมว่าการจัดการภาครัฐแนวใหม่เชื่อมโยงหรือมีอิทธิพล
ต่อกระแสการเปลี่ยนแปลงการบริหารงานภาครัฐ ดังนี้
1. ลดขนาดของภาครัฐ ทั้งในเชิงงบประมาณและบุคลากร
2. กระแสของการปฏิรูปกิจการภาครัฐ
3. ความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยี โดยเฉพาะอย่างยิ่งเทคโนโลยีด้านข้อมูลข่าวสาร
4. การเพิ่มความสนใจต่อประเด็นการจัดการภาครัฐ และการออกแบบนโยบาย
คำนิยามและองค์ประกอบของการจัดการภาครัฐแนวใหม่
แม้ว่าการจัดการภาครัฐแนวใหม่จะมีอิทธิพลต่อการปฏิรูปการให้บริการภาครัฐในประเทศ
ต่างๆ แต่ความหมายและคำนิยามของการจัดการภาครัฐแนวใหม่กลับไม่มีความชัดเจน อย่างไรก็
ตามนักวิชาการหลายท่านพยายามให้คำนิยามและอธิบายถึงองค์ประกอบของแนวคิดการจัดการ
ภาครัฐแนวใหม่
Christopher Hood การจัดการภาครัฐแนวใหม่ประกอบด้วย2 การบริหารงานที่เน้น
บทบาทของมืออาชีพ, การกำหนดให้มีมาตรฐานและกฎเกณฑ์การวัดผลที่ชัดเจน, การมุ่งเน้นการ
ควบคุมผลสัมฤทธิ์ของงาน, การปรับปรุงโครงสร้างองค์กรของหน่วยงานภาครัฐ, การมุ่งเน้นการ
แข่งขันมากขึ้น, การมุ่งเน้นลักษณะและรูปแบบการบริหารงานของภาคเอกชน, การให้
ความสำคัญกับการวินัยในการใช้จ่ายงบประมาณและความประหยัดคุ้มค่าในการใช้ทรัพยากร
Jonathan Boston และคณะ การจัดการภาครัฐแนวใหม่ประกอบด้วย
- โดยพื้นฐานแล้วการจัดการภาครัฐแนวใหม่เชื่อว่าการบริหารงานภาครัฐไม่มีความ
แตกต่างจากภาคเอกชนมากนัก จึงสามารถใช้หลักการจัดการพื้นฐานแบบเดียวกันได้
- เปลี่ยนจากการควบคุม ตรวจสอบกระบวนการในการบริหารหันมาให้ความสำคัญกับ
การควบคุมและวัดผลลัพธ์ของงานมากขึ้น
- เปลี่ยนจากการให้ความสำคัญกับนโยบายมาเป็นมุ่งเน้นการจัดการโดยเฉพาะทักษะใน
การจัดการ
- มุ่งเน้นการถ่ายโอนอำนาจให้กับหน่วยงานและผู้ปฏิบัติงาน ควบคู่ไปกับการพัฒนา
กลไกในการรายงานติดตามและตรวจสอบ
- ปรับปรุงโครงสร้างให้มีขนาดเล็กและคล่องตัว
- มุ่งเน้นกระบวนการแข่งขันในการให้บริการสาธารณะ
- ระบบการทำสัญญาจ้างบุคลากรของหน่วยงานภาครัฐระยะสั้น มีเงื่อนไขการจ้างกำกับ
อย่างชัดเจนสามารถตรวจสอบได้
- ประยุกต์ให้การจัดการของภาคธุรกิจในการจัดการภาครัฐ
- ให้ความสำคัญกับการจูงใจด้วยเงินมากกว่าสถานภาพ
- มุ่งลดหรือตัดรายจ่าย โดยการมีวินัยและการใช้จ่ายงบประมาณอย่างประหยัด แต่มุ่ง
เพิ่มผลผลิตของหน่วยงาน
Jan - Eril Lane อธิบายถึงการจัดการภาครัฐแนวใหม่ในมุมมองที่ต่างจาก 2 มุมมอง
ข้างต้น โดยชี้ให้เห็นบทบาทของภาคส่วนต่างๆ ภายในระบบการเมือง Lane อธิบายว่าการจัดการ
ภาครัฐแนวใหม่ประกอบด้วยหลักการหรือจุดเน้นที่สำคัญ 3 ประการคือ
1.รัฐบาล (Government) รัฐบาลต้องปรับบทบาทและหน้าที่จากเดิมที่ทำหน้าที่จัดสรร
สินค้าและบริการ, รักษาระดับรายได้ของประชาชน, และการควบคุมตลาดและภาคเอกชนให้มีการ
แข่งขันที่เหมาะสม เปลี่ยนเป็นผู้จัดซื้อ ผู้จัดหาและผู้ชี้ขาด
- รัฐบาลในฐานะผู้จัดซื้อ จะมีองค์กรตัวแทน (Agent) ทำหน้าที่ติดต่อกับองค์กร
สาธารณะองค์กรเอกชนที่ให้บริการต่างๆแก่ประชาชน ซึ่งมีจุดประสงค์ที่สำคัญคือการหาบริการที่
มีคุณภาพแก่ประชาชน
- รัฐบาลในฐานะผู้จัดหาบริการ เป็นผู้จัดหาบริการซึ่งเป็นใครหรือองค์กรใดก็ได้
เพื่อทำหน้าที่ให้บริการที่ตรงตามความต้องการและเป้าหมายของรัฐบาลมากที่สุด
- รัฐบาลในฐานะผู้ตัดสินชี้ขาด เป็นผู้แสดงบทบาทในการรักษา เสถียรภาพของ
การทำข้อตกลงทางกฎหมายทั่วทั้งระบบเศรษฐกิจและสังคม
2. ผู้บริหารสูงสุดในองค์กร (Chief Executive Officer : (EO) ซึ่งมี 2 ความหมาย
คือผู้ควบคุมสถานะที่เกี่ยวกับการทำข้อตกลงต่างๆ, และผู้ที่มีความโดดเด่นในการบริหารจัดการ
หรือมีระบบการบริหารจัดการที่เน้นอำนาจในสภาวะความเป็นผู้นำ
3. ประชาชนพลเมือง (Citizen and population) เป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุด ซึ่ง
รัฐบาลต้องจัดหาบริการสาธารณะโดยเน้นความพึงพอใจของผู้รับบริการเป็นหลัก
4. การบริหารจัดการ (Management) การจัดการภาครัฐแนวใหม่แยกเป็น 2 องค์ประกอบ
คือแนวคิดการจัดการนิยม (Managerialism) เป็นการประยุกต์ใช้การจัดการของเอกชน ใน
หน่วยงานภาครัฐเน้นความประหยัด ความมีประสิทธิภาพและความมีประสิทธิผล และแนวคิด
เศรษฐศาสตร์เชิงสถาบันใหม่ เป็นการปรับปรุงโครงสร้างระบบราชการให้มีขนาดกะทัดรัด และ
มุ่งเน้นระบบการแข่งขัน
การปรับเปลี่ยนองค์กรภายใต้การจัดการภาครัฐแนวใหม่
1. มิติวิธีการและแนวทางในการปฏิบัติงาน สมมติฐานเบื้องต้นที่สำคัญประการหนึ่งของ
การจัดการภาครัฐแนวใหม่คือหน่วยงานภาครัฐและเอกชนมีลักษณะพื้นฐานไม่แตกต่างกันมากนัก
ดังนั้นการบริหารงานภาครัฐ จึงสามารถปรับใช้ความรู้หรือเทคนิควิธีการในการจัดการของ
ภาคเอกชนได้
2. เชิงโครงสร้างและภารกิจขององค์กร คือพยายามปรับลดขนาดองค์กรให้มีขนาดเล็กลง
มีความคล่องตัว และเน้นการกระจายอำนาจให้ผู้ปฏิบัติงานในเชิงภารกิจ มุ่งให้มีการแยกภารกิจ
ในการให้บริการออกจากภารกิจอื่นๆ เช่นภารกิจในเชิงนโยบาย ภารกิจในเชิงสนับสนุนเป็นต้น
3. เชิงการแข่งขันและความสัมพันธ์กับภาคส่วนอื่นๆ เป็นองค์ประกอบที่สำคัญประการ
หนึ่งของการจัดการภาครัฐแนวใหม่ที่มุ่งส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศของการแข่งขันและการปรับปรุง
คุณภาพของการจัดทำบริการ
|
|
ประวัติความเป็นมา
[ 
